Met de eerste Waarheidscommissie ooit in Nederland vraagt het Vlaams theatergezelschap Action Zoo Humain aandacht voor de onderbelichte, koloniale erfenis van de human zoo. Ook Nederland stelde tot diep in de 20ste eeuw duizenden mannen, vrouwen en kinderen als ‘exotisch’, ‘wild’ en ‘primitief’ tentoon in zogenaamde 'mensentuinen'. Denk bijvoorbeeld aan de tentoongestelde Surinamers en Indonesiërs op de wereldtentoonstelling in Amsterdam (1883), de Indische Tentoonstelling in Arnhem (1928) en het Senegalese dorp op de Nenijto in Rotterdam (1928).
Beïnvloedt de human zoo vandaag nog steeds het maatschappelijke denken? Zijn het etnisch profileren door de politie, het toeslagen schandaal bij de belastingdienst, maar ook het ‘onschuldig’ delen van beeldmateriaal op social media van die ‘exotische’ reis, hier geen voorbeelden van?
Kom en oordeel zelf tijdens deze unieke en eenmalige locatievoorstelling. Minister-president Mark Rutte en koning Willem-Alexander boden recent excuses aan voor het slavernijverleden. De Waarheidscommissie pakt daarop door en gaat aan de slag met hetgeen er na de fameuze komma zou kunnen volgen. Verplaats je in de problematische nieuwsgierigheid van de bezoekers, in de ervaringen van de tentoongestelde volkeren en in de koloniale propagandamachine van de organisatoren.
Naar voorbeeld van de ‘Waarheids- en Verzoeningscommissie’ uit Zuid-Afrika spreken getuigen zich uit in woord, beeld en beweging. Voormalig politica Kathleen Ferrier en Mpho Tutu van Furth, dochter van de recent overleden Zuid-Afrikaanse aartsbisschop Desmond Tutu, leiden als voorzitters alles in goede banen.
Is het een performance, een theatervoorstelling of toch een echte waarheidscommissie? De termen doen er niet toe. Kom en oordeel zelf.
Deze voorstelling werd geselecteerd door de jury van het Nederlands Theater Festival 2024
"Naar voorbeeld van de ‘Waarheids- en Verzoeningscommissie’ uit Zuid-Afrika spreken getuigen zich uit in woord, beeld en beweging op treffende locaties van white establishment in die steden waar ooit een human zoo heeft gestaan. De kijker wordt daar uitgedaagd niet langer vanuit het pluche toe te kijken, maar mee te denken en te doen."
Pers
-
De Standaard (België)
05.04.2024De verwarring die De waarheidscommissie zo sticht, is bijzonder productief: waar houdt kunst op en begint activisme? Door het publiek uiteindelijk te vragen ook daadwerkelijk in verzet te komen tegen de dehumanisering van ‘de ander’, onderstreept de voorstelling ieders eigen verantwoordelijkheid ten opzichte van de giftige nalatenschap van de mensentuinen.Lees meer -
Trouw (Nederland)
18.02.2024In de theatervoorstelling De Waarheidscommissie Nederland brengt een Vlaams theatergezelschap de Nederlandse geschiedenis van tentoonstellingen van ‘exotische mensen’ naar het heden. ‘Op sociale media is nog steeds een human zoo gaande voor mensen van kleur.’Lees meer -
De Lage Landen (Nederland)
24.11.2023Tussen het gekrakeel van de commissieleden en de ontroerende danssolo’s van de performers komt naar het einde van de voorstelling misschien wel de krachtigste scène.Lees meer -
De Gelderlander (Nederland)
19.10.2024Mensen als exotische attractie tentoongesteld in een zoo; zo lang geleden is dat helemaal nog niet (...) De pijnlijke bladzijde uit onze geschiedenis verbleekte, maar de invloed van Human Zoo's op onze maatschappij is nog voelbaar.Lees meer -
De Theaterkrant (Nederland)
06.10.2023De informatie die je als toeschouwer te horen en te zien krijgt is afwisselend schrijnend, onthutsend, pijnlijk, woede en schaamte opwekkend. Gelukkig wordt er ook gewerkt met humor om het geheel verteerbaarder te maken. (...) De voorstelling houdt spiegels voor en voelt regelmatig ongemakkelijk. Hulde voor maker Chokri Ben Chikha want dat is hoognodig.Lees meer -
NRC (Nederland)
27.09.2023"Het gaat erom verschillende waarheden en perspectieven met elkaar in aanvaring te laten komen." - Chokri Ben Chikha, regisseur De WaarheidscommissieLees meer
Credits
- Concept/regie
- Chokri Ben Chikha
- Projectleiding/dramaturgie
- Sietske de Vries
- Productieleiding
- Lique van Gerven
- Tekstbewerking
- Erik-Ward Geerlings, Sharona Maguette Diop
- Muziek
- Seppe Salomé
- Van en met
- Kathleen Ferrier, Mpho Tutu van Furth, Bert Sliggers, Chantal Loïal, Iris Tjoa, Mareille Labohm, Fouad Mourigh, Moussa Ndiaye, Izah Hankammer, Tamar Niamut, Anis de Jong, Mavis Carrilho, Nienke Nasserian, Wensley Piqué, David Prins, Zouzou Ben Chikha
- Fotografie
- Kurt Van Der Elst
- Video
- Sven Peetoom, Korrel
- Website/socials
- Robin Laurens, Kirsten Lipman, Oya Latifa
- Pers
- Ronald de Groot
- Productie
- Action Zoo Humain
- Coproductie
- PERPODIUM, DEGASTEN, Theater Rotterdam, deBuren, Internationaal Theater Amsterdam, Musis & Stadstheater Arnhem, de Brakke Grond
- Met de steun van
- Bijlmer Parktheater, IMPACT, Theater Zuidplein, NTGent, Vlaamse Overheid, Provinciehuis Arnhem, Waalse Kerk, Debatcentrum Arminius, Fonds 21, Fonds voor Cultuurparticipatie, Fonds Podiumkunsten, Vriendenloterijfonds, Fonds ZOZ
- Met dank aan
- Christel Stalpaert, Quinsy Gario, Anne Helsen, Tanja Elstgeest, Shirin Mirachor, Nora Mohammed, Evelien Jonckheere en Karel Arnaut
- Deze voorstelling komt tot stand met de steun van de Taxshelter van de Belgische Federale Overheid via uFund.